Podatnośc Polski na zmiany klimatyczne w świetle raportu NIK

a1

Obszar Polski należy zaliczyć do grupy krajów europejskich o dużym klimatycznym ryzyku. Wspólną cechą notowanych w Polsce niekorzystnych dla wszystkich jej sektorów zjawisk atmosferycznych jest duża ich zmienność czasowa i przestrzenna. W miarę postępujących zmian klimatycznych nasila się ich częstość i gwałtowność. Mogą mieć one charakter lokalny (podtopienia spowodowane nadmiernymi opadami deszczu, huragany lub przymrozki) lub globalny (susze, powodzie wywołane wysokim stanem wody). Ich rozkład przestrzenny w dużej mierze zależny jest od sytuacji synoptycznej i fizjologicznej terenu, a zwłaszcza od jego pokrycia i fizjografii. Straty będące wynikiem zmian klimatycznych różnią się w zależności od sektora.

Sektor rolniczy zapewniający dochód 13% obywateli naszego kraju (dane wg. Bank Światowy na 2012r.) jest poważnie zagrożony zmianami jakie pociąga za sobą zmiana klimatu. Ekstremalne uwilgotnienie gleby, susze atmosferyczne, skrócony okres wegetacji, przymrozki oraz opady gradu, niedobór nasłonecznienia i niekorzystne warunki zimowania to czynniki które mogą doprowadzić do całkowitego zniszczenia plantacji. Dowodem na to że wyliczanie zagrożeń to nie tylko puste groźby jest oświadczenie ministra rolnictwa i rozwoju wsi Marka Sawickiego z 19 sierpnia 2015 r.:
„Z meldunków jakie uzyskaliśmy od wojewodów wynika, że susza dotknęła uprawy na obszarze około 800 tysięcy hektarów, a wstępne szacunki strat opiewają na kwotę blisko 550 milionów złotych”.

Znaczne straty wynikające z długotrwałych rekordowych upałów zarejestrowano w takich sektorach jak: energetyka czy przemysł, gdyż w wyniku obniżonego stanu wody w rzekach i jej temperatury chłodzenie bloków energetycznych stało się problematyczne a Polskie Sieci Elektroenergetyczne wprowadziły ograniczenia w przesyle prądu z uwagi na „zużycie sieci”. Koszty tych zmian nie są jeszcze znane.

Dodatkowym dowodem na to że Polska znajduje się w grupie znacznego ryzyka jest raport opublikowany w środę 5 sierpnia przez Najwyższą Izbę Kontroli, dotyczący zdolności ograniczania skutków susz i powodzi w drodze zwiększania małej retencji wód. Rozumie się przez to działania mające na celu poprawę bilansu wodnego i w efekcie ochronę gospodarki przed powodzią i suszą. Opisuje on kontrolę przeprowadzoną  w okresie od 7 lipca do 2 grudnia 2014 roku.

Kontrolę przeprowadzono na obszarze obejmującym województwo śląskie i małopolskie. W miarę poznawania istoty niekorzystnych zjawisk oraz działań pojętych w celu ograniczania ich negatywnego wpływu, podjęte przez samorządy próby zwiększenia odporności okazały się być w większości przypadków niewystarczające. W województwie małopolskim z 69 zaplanowanych  na ostatnie dziesięciolecie zadań rozpoczęto realizację tylko jednego. W rezultacie tak niskiej priorytetyzacji działań adaptacyjnych poziom zagrożenia powodziowego jest tam ok. 15% wyższy od przeciętnego zagrożenia powodziowego w Polsce (80% gmin). Województwo śląskie jest natomiast rejonem o szczególnie wysokim zapotrzebowaniu na wodę tymczasem zasoby wodne przypadające na jednego mieszkańca są czterokrotnie niższe od średniej europejskiej i nieomal o jedną trzecią niższe od średniej krajowej.

W celu adaptacji do zmian klimatycznych opracowywane są coraz nowsze sposoby przeciwdziałania. Jest to jednak proces długotrwały, a straty spowodowane brakiem przystosowania do zdarzeń ekstremalnych obserwowane są już dzisiaj. Stąd ubezpieczenie upraw rolnych i zwierząt gospodarskich jest jedyną dostępną doraźnie metodą zabezpieczeń. Jednak, jak pokazuje rzeczywistość świadomość zagrożeń płynących ze zmianami klimatu jest niewielka. Z ponad 1,3 mln rolników objętych obowiązkiem ubezpieczenia upraw, w tym roku polisę na wypadek suszy wykupiło jedynie 86 rolników.

 Więcej informacji:

1. http://www.money.pl/gospodarka/wiadomosci/artykul/ograniczenia-w-dostawach-pradu-upal-zatrzyma,240,0,1877232.html

2. https://www.nik.gov.pl/plik/id,9276,vp,11489.pdf

3. http://www.minrol.gov.pl/

4. http://biznes.pl/magazyny/zywnosc/tylko-86-rolnikow-w-polsce-ubezpieczylo-sie-od-suszy-reszta-czeka-na-kleske/xw6cf1

5. Artykuł w Polityce „Jak upały wpływają na gospodarkę. Gorączka w złotych” Adam Grzeszak, 11 sierpnia 2015

 

27/08/2015

Link1 Instytu Ochrony Środowiska Ministerstwo Ochrony Środowiska